ONOVNE ODREDBE – Izvod iz Porodičnog zakona (čl.2 – čl.29)

Porodični zakon

Sl.glasnik RS br. 18/2005, 72/2011, 6/2015

 

 

OSNOVNE ODREDBE

Porodica

Član 2

(1) Porodica uživa posebnu zaštitu države.

(2) Svako ima pravo na poštovanje svog porodičnog života.

Brak

Član 3

(1) Brak je zakonom uređena zajednica života žene i muškarca.

(2) Brak se može sklopiti samo na osnovu slobodnog pristanka budućih supružnika.

(3) Supružnici su ravnopravni.

Vanbračna zajednica

Član 4

(1) Vanbračna zajednica je trajnija zajednica života žene i muškarca, između kojih nema bračnih smetnji (vanbračni partneri).

(2) Vanbračni partneri imaju prava i dužnosti supružnika pod uslovima određenim ovim zakonom.

Rađanje, majka i dete

Član 5

(1) Žena slobodno odlučuje o rađanju.

(2) Majka i dete uživaju posebnu zaštitu države.

Dete

Član 6

(1) Svako je dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta u svim aktivnostima koje se tiču deteta.

(2) Država ima obavezu da preduzima sve potrebne mere za zaštitu deteta od zanemarivanja, od fizičkog, seksualnog i emocionalnog zlostavljanja te od svake vrste eksploatacije.

(3) Država ima obavezu da poštuje, štiti i unapređuje prava deteta.

(4) Dete rođeno van braka ima jednaka prava kao dete rođeno u braku.

(5) Usvojeno dete ima jednaka prava prema usvojiteljima kao dete prema roditeljima.

(6) Država je dužna da detetu bez roditeljskog staranja obezbedi zaštitu u porodičnoj sredini uvek kada je to moguće.

Roditelji

Član 7

(1) Roditeljsko pravo pripada majci i ocu zajedno.

(2) Roditelji su ravnopravni u vršenju roditeljskog prava.

(3) Zabranjena je zloupotreba roditeljskog prava.

(4) Usvojitelji imaju pravni položaj roditelja.

Izdržavanje

Član 8

(1) Izdržavanje je pravo i dužnost članova porodice određenih ovim zakonom.

(2) Odricanje od prava na izdržavanje nema pravnog dejstva.

Imovinski odnosi

Član 9

Imovinski odnosi u porodici uređuju se zakonom, a mogu se uređivati i sporazumno, u skladu sa ovim zakonom.

Nasilje u porodici

Član 10

(1) Zabranjeno je nasilje u porodici.

(2) Svako ima, u skladu sa zakonom, pravo na zaštitu od nasilja u porodici.

Punoletstvo i poslovna sposobnost

Član 11

(1) Punoletstvo se stiče sa navršenom 18. godinom života.

(2) Potpuna poslovna sposobnost stiče se punoletstvom i sklapanjem braka pre punoletstva uz dozvolu suda.

(3) Sud može dozvoliti sticanje potpune poslovne sposobnosti maloletnom licu koje je navršilo 16. godinu života, a postalo je roditelj i dostiglo je telesnu i duševnu zrelost potrebnu za samostalno staranje o sopstvenoj ličnosti, pravima i interesima.

(4) O dozvoli iz st. 2 i 3 ovog člana sud odlučuje u vanparničnom postupku.

Organ starateljstva

Član 12

(1) Poslove zaštite porodice, pomoći porodici i starateljstva, u smislu ovog zakona, vrši centar za socijalni rad (u daljem tekstu: organ starateljstva).

(2) Kada organ starateljstva u obavljanju poslova utvrđenih ovim zakonom rešava u upravnim stvarima, obavlja ove poslove kao poverene.

(3) Organizaciju rada organa starateljstva, standarde stručnog rada te sadržaj i način vođenja evidencije i dokumentacije propisuje ministar nadležan za porodičnu zaštitu.

Lično ime

Član 13

(1) Svako ima pravo na lično ime.

(2) Pravo na lično ime stiče se rođenjem.

(3) Lično ime se može promeniti pod uslovima određenim ovim zakonom.

Nadzor

Član 14

(1) Nadzor nad radom organa starateljstva vrši ministarstvo nadležno za porodičnu zaštitu.

(2) Nadzor nad stručnim radom organa starateljstva vrši ministarstvo nadležno za porodičnu zaštitu.

(3) Ministar nadležan za porodičnu zaštitu propisuje način vršenja nadzora nad stručnim radom organa starateljstva.

Drugi deo

BRAK

 

I SKLAPANJE BRAKA

 

Različitost polova, izjava volje i nadležnost

Član 15

Brak sklapaju dva lica različitog pola davanjem izjava volje pred matičarem.

Zajednica života

Član 16

Brak se sklapa radi ostvarivanja zajednice života supružnika.

Smetnje za sklapanje braka

Bračnost

Član 17

Brak ne može sklopiti lice koje je već u braku.

Nesposobnost za rasuđivanje

Član 18

Brak ne može sklopiti lice koje je nesposobno za rasuđivanje.

Krvno srodstvo

Član 19

Brak ne mogu sklopiti krvni srodnici u pravoj liniji, a od srodnika u pobočnoj liniji brak ne mogu sklopiti: rođeni brat i sestra, brat i sestra po ocu ili majci, stric i sinovica, ujak i sestričina, tetka i bratanac, tetka i sestrić, deca rođene braće i sestara, te deca braće i sestara po ocu ili majci.

Adoptivno srodstvo

Član 20

Srodstvo zasnovano usvojenjem (adoptivno srodstvo) predstavlja smetnju za sklapanje braka na isti način kao i krvno srodstvo.

Tazbinsko srodstvo

Član 21

(1) Brak ne mogu sklopiti tazbinski srodnici u prvom stepenu prave linije: svekar i snaha, zet i tašta, očuh i pastorka te maćeha i pastorak.

(2) Sud može, iz opravdanih razloga, dozvoliti sklapanje braka između tazbinskih srodnika iz stava 1 ovog člana.

Starateljstvo

Član 22

Brak ne mogu sklopiti staratelj i štićenik.

Maloletstvo

Član 23

(1) Brak ne može sklopiti lice koje nije navršilo 18. godinu života.

(2) Sud može, iz opravdanih razloga, dozvoliti sklapanje braka maloletnom licu koje je navršilo 16. godinu života, a dostiglo je telesnu i duševnu zrelost potrebnu za vršenje prava i dužnosti u braku.

Sloboda volje

Član 24

Brak ne može sklopiti lice čija volja nije slobodna.

II DEJSTVA BRAKA

Zajednica života, poštovanje i pomaganje

Član 25

Supružnici su dužni da vode zajednički život te da se uzajamno poštuju i pomažu.

Izbor rada i zanimanja

Član 26

Supružnici su nezavisni u izboru rada i zanimanja.

Mesto stanovanja i zajedničko domaćinstvo

Član 27

Supružnici sporazumno određuju mesto stanovanja i odlučuju o vođenju zajedničkog domaćinstva.

Izdržavanje

Član 28

Supružnici su dužni da se uzajamno izdržavaju pod uslovima određenim ovim zakonom.

Imovinski odnosi

Član 29

(1) Imovina supružnika može biti zajednička i posebna imovina.

(2) Supružnici mogu, pod uslovima određenim ovim zakonom, svoje imovinske odnose urediti bračnim ugovorom.