Poreski rezidenti Srbije načelno podležu oporezivanju prihoda koje ostvaruju u zemlji i inostranstvu.
To znači da se prilikom utvrđivanja poreskih obaveza ne posmatra samo mesto sa kog je novac uplaćen, već i status primaoca, vrsta prihoda i pravni osnov isplate.
Poreskim rezidentom Srbije smatra se lice koje u Srbiji ima prebivalište ili centar poslovnih i životnih interesa.
Rezidentom se smatra i lice koje u Srbiji boravi najmanje 183 dana tokom perioda od 12 meseci koji počinje ili se završava u određenoj poreskoj godini.
Ipak, činjenica da neko prima novac iz inostranstva ne znači automatski da mora da plati porez u Srbiji.
Iz tog razloga mislimo da je važno govoriti o tome da li se plaća porez na inostrane penzije.
Da li se inostrana penzija oporezuje?
Prema mišljenju Ministarstva finansija broj 1850832 2026 10520 004 000 011 001 od 23. aprila 2026. godine, inostrana penzija koju prima poreski rezident Srbije nije predmet poreza na dohodak građana.
U konkretnom slučaju razmatran je poreski položaj državljanina Italije koji živi u Srbiji i prima dve vrste uplata iz inostranstva.
Prva uplata bila je mesečna penzija iz italijanskog sistema socijalnog osiguranja, ostvarena na osnovu ranije plaćenih doprinosa.
Druga uplata poticala je iz stranog penzijskog fonda u koji su tokom radnog odnosa dobrovoljne doprinose uplaćivali zaposleni i njegov poslodavac. Nakon ispunjavanja uslova za penzionisanje, korisnik je počeo da prima sredstva prikupljena u tom fondu.
Ministarstvo finansija zaključilo je da ni penzija iz obaveznog sistema socijalnog osiguranja ni isplata iz penzijskog fonda zasnovana na ranije uplaćenim doprinosima nisu predmet poreza na dohodak građana u Srbiji.
To praktično znači da poreski rezident Srbije, po pravilu, ne plaća porez samo zato što penziju prima iz druge države. Od presudnog značaja je da uplata ima karakter penzije i da se može dokazati na osnovu odgovarajuće dokumentacije.
Zašto je važna vrsta uplate?
Kod novca koji stiže iz inostranstva nije dovoljno posmatrati samo naziv uplate na bankarskom izvodu. Potrebno je utvrditi po kom osnovu je novac isplaćen i iz kog sistema potiče.
Inostrana penzija obično se isplaćuje na osnovu ranije navršenog radnog staža i plaćenih doprinosa. U istu kategoriju mogu spadati i isplate iz privatnog ili dobrovoljnog penzijskog fonda, pod uslovom da sredstva potiču od doprinosa koji su uplaćivani tokom radnog odnosa ili perioda osiguranja.
Potpuno drugačiji poreski tretman mogu imati sledeća primanja:
- plata ostvarena radom za stranog poslodavca;
- naknada po ugovoru o delu;
- autorski honorar;
- prihod frilensera;
- konsultantska naknada;
- druga naknada za rad ili pružene usluge.
Pravila koja se odnose na zarade iz inostranstva ne mogu se automatski primeniti na penzije.
Na primer, ranije objavljena tumačenja koja su pominjala porez od 10% i obavezu plaćanja doprinosa za penzijsko i invalidsko i zdravstveno osiguranje odnosila su se na zaradu ostvarenu radom u inostranstvu, a ne na penziju.
Zbog toga je kod svake uplate potrebno proveriti njenu pravnu prirodu. Ako je novac označen kao penzija, ali je zapravo naknada za nastavak rada, savetodavne usluge ili drugi angažman, Poreska uprava može ga posmatrati kao drugi oblik prihoda.
Uloga međunarodnih ugovora
Srbija ima zaključene sporazume o socijalnom osiguranju sa više od 30 država. Među njima su Nemačka, Austrija, Švajcarska, Francuska, Italija, Kanada i države bivše Jugoslavije.
Ovi sporazumi su posebno važni za osobe koje su deo radnog staža ostvarile u Srbiji, a deo u inostranstvu. Oni omogućavaju sabiranje perioda osiguranja kako bi osoba mogla da ispuni uslove za penziju.
Sabiranje staža ne znači da jedna država isplaćuje celokupnu penziju. Svaka država obračunava i isplaćuje deo penzije koji odgovara stažu i doprinosima ostvarenim u njenom sistemu. Korisnik zato može istovremeno primati jednu uplatu iz Srbije i drugu iz države u kojoj je ranije radio.
Pored sporazuma o socijalnom osiguranju, u pojedinačnim slučajevima treba proveriti i ugovor o izbegavanju dvostrukog oporezivanja između Srbije i države iz koje penzija dolazi.
Pravila u tim ugovorima nisu uvek ista. U zavisnosti od države i vrste penzije, ugovor može predvideti:
- oporezivanje u državi poreske rezidentnosti;
- oporezivanje u državi iz koje penzija potiče;
- posebna pravila za penzije bivših državnih službenika;
- izuzimanje određenih prihoda od oporezivanja;
- priznavanje poreza koji je već plaćen u drugoj državi.
Kod standardne starosne penzije zasnovane na ranije plaćenim doprinosima poreski položaj je zato znatno jasniji nego kod drugih uplata iz inostranstva.
Dodatna provera je potrebna kada se primaju posebne naknade, jednokratne isplate, otpremnine, rente ili novac koji istovremeno ima elemente penzije i naknade za rad.
Da li je potrebno prijavljivanje?
Propisi i dostupna tumačenja ne daju potpuno jednoznačan odgovor da li svaka inostrana penzija koja nije predmet poreza mora posebno da se prijavi Poreskoj upravi.
Čak i kada ne postoji obaveza plaćanja poreza, korisnik bi trebalo da čuva dokumentaciju kojom može da dokaže osnov uplate. To je posebno važno ako banka ili Poreska uprava zatraže objašnjenje porekla novca.
Korisna dokumentacija obuhvata:
- rešenje stranog penzijskog organa o priznavanju prava na penziju;
- potvrdu o vrsti i iznosu penzije;
- dokaz o ranije plaćenim doprinosima;
- ugovor ili pravila stranog penzijskog fonda;
- bankarske izvode;
- potvrdu da isplata potiče iz sistema socijalnog osiguranja ili penzijskog fonda;
- prevod dokumentacije na srpski jezik, kada ga nadležni organ zatraži.
Inostrana penzija može se primati na devizni račun otvoren u banci u Srbiji. Stranom penzijskom fondu ili organu obično se dostavljaju podaci o računu, uključujući IBAN i SWIFT oznaku banke.
Korisnik treba da proveri da li strana institucija zahteva posebne obrasce, potvrdu o poreskoj rezidentnosti ili dokaz o adresi. Zahtevi se razlikuju od države do države i od fonda do fonda.
Većina stranih penzijskih fondova i organa periodično traži potvrdu o životu. Njome se potvrđuje da je korisnik penzije živ i da pravo na isplatu i dalje postoji. Potvrda se najčešće dostavlja jednom godišnje, a može je overiti nadležni organ, notar, diplomatsko-konzularno predstavništvo ili druga ustanova koju strani fond priznaje.
Ako potvrda o životu ne bude dostavljena u predviđenom roku, isplata može biti privremeno obustavljena. Nakon naknadnog dostavljanja potvrde, fond uglavnom nastavlja isplatu, ali postupak može potrajati.
Kod većih jednokratnih uplata ili neuobičajenih isplata preporučljivo je unapred proveriti da li je reč o penziji ili drugom prihodu. Na taj način korisnik može izbeći naknadne poreske nedoumice i lakše dokazati poreklo sredstava.
Rezime
Prema mišljenju Ministarstva finansija od 23. aprila 2026. godine, inostrana penzija iz sistema socijalnog osiguranja ne oporezuje se porezom na dohodak građana u Srbiji.
Isto važi i za isplatu iz stranog penzijskog fonda kada je ona zasnovana na doprinosima koje su ranije uplaćivali zaposleni i poslodavac.
Najvažnije je da primalac može da dokaže da novac predstavlja penziju, a ne platu, honorar, naknadu za rad ili drugi oporezivi prihod iz inostranstva.
